İnsanlar büyük bir çoğunluğu yaşam süresi içinde baş ağrısı ile karşılaşmaktadır. Yapılan araştırmalar tüm toplumun % 90 ‘ının bu ağrıyı şiddetli ya da hafif olmak üzere ayırt etmeden çektiklerini gösteriyor. Bu popülasyonun hemen yarısı şiddetli ağrılardan yakınırken % 25 ‘ i tekrarlayan ve kısıtlık oluşturan ağrı ataklarından , % 4 ’ ü de Kronik devam eden hayat boyu süren ağrılardan yakınıyor.

Baş ağrısı aslında bir hastalık değil bir semptomdur. Birçok hastalıkta ortaya çıkar Bunların büyük bir bölümü Primer baş ağrısı sınıfında değerlendirilir ve tanı tamamen hastadan alınan bilgilerle konur. Tüm baş ağrılarının % 90’ını Primer baş ağrıları oluşturur. Bu tip ağrılarda hiçbir radyolojik ve laboratuar bulgu tespit edilmez.

Baş ağrısı önemlidir. Çünkü hayat kalitemizi bozar. Yaşam azmimizi zayıflatır. Özellikle şiddetli ağrılar iş gücü kaybına neden olur. Stres ve sıkıntı oluşturarak hayatı çekilmez hale getirir. Tüm baş ağrılarının   % 10‘unu oluşturan Skonder Baş Ağrıları vardır ki bunlar daha da önemlidir. Beyin tümörleri, beyin kanamaları, beyin içi basınç artımı ve basınç düşüklüğünü yapan nedenler, Serebral Ven Trombozları, damar tıkanmaları, kafa travması sonrası beyinde oluşan hasarla ortaya çıkan ağrılar, Subaknoid kanamalar, beyin damarlarında oluşan malfarmasyonlar, anevrizmalar, temporel arteitis gibi damar iltihapları, beyin ile kafatası kemiği arasında travma sonucu oluşan kanamalar, beyin iltihapları, menenjitler, toksit ve metabolikli hastalıklar sonucu ortaya çıkan hastalıklar, zehirli gazların ve işyerindeki zehirli maddelerin solunmasıyla ortaya çıkan baş ağrıları, aşırı ilaç kullanımına bağlı ağrılar, sistemik enfeksiyonlar, kalp , akciğer ve diğer organ hastalıkları sonucu ortaya çıkan baş ağrılar, kan hastalıkları, göz, kulak, burun, ağız ve dişlerde bir bozukluk sonucu ortaya çıkan baş ağrılarının yansıması yada boyun kasları-boyun kemiklerinin bozukluğu sonucu ortaya çıkan ağrılar bu gruptan sayılır. Tüm baş ağrılarının % 10’unu yapmasına rağmen bu bahsettiğimiz nedenlerin hepsi çok ciddidir ve hastanın hayatını tehdit edebilir.

Bunlardan bazılarını belirtecek olursak;

SAK:  Spontan beyin damarlarından birisinde yırtılma sonucu ortaya çıkar. Şiddetli baş ağrısı, bulantı, kusma, bilinç bulanıklığı ve bilinç kaybı yapar. Hemen ve acil müdahalesi gerekir. Gecikilmesi halinde hasta kaybedilebilir.

Menenjitis: Bu durum genellikle ateşle başlar. Boyun ve sırt ağrıları ile birlikte şiddetli baş ağrısı, bulantı ve giderek bilinç kaybı oluşur. Acil müdahale gerekir.

Temporal Arteritis: Genellikle tek yanlı şakakta lokalize bazende çift yanlı olabilir. Genellikle 50 yaşın üstündeki şahıslarda görülür. Tedavi geciktirilirse körlük oluşur.

Epidural-Subdural-Beyin İçi Kanamalar: Çok ciddi baş ağrısı yapan nedenlerdir. Kısa sürede bir hastaneye başvurmayan hastaların hayatında ciddi tehlikeler gelişebilir.

KİBAS yapan nedenler: Bu vesileyle oluşan baş ağrıları beyin dokusunun omurilik kanalına itilmesine bağlı her an kalp ve solunum durması ile karşı karşıya kalabilirler.

Beyin Tümörleri: İçlerinde hızlı seyreden glial tümörler gibi bazı tipleri erken teşhis ve tedavi gerektirir. Ağrılar yavaş başlar hızlı ilerler. Ve hastanın hayatını tehlikeye sokar.

Baş ağrısı oluşturan bu kadar önemli nedenlerin yanında bazen de hayati tehlike oluşturmamakla beraber insanı canından bezdiren primer baş ağrıları dediğimiz bir grup daha vardır. Bu grup tüm baş ağrılarının %90’nını oluşturduğunu yukarıda bahsetmiştik…

Primer Baş Ağrıları: Bu tür baş ağrıları toplumda çok sık rastlanmasına rağmen ağrıyı çekenlerin büyük bir kısmı doktora başvurmayıp etrafındakilere danışarak şikayetlerini gidermeye çalışırlar.

Doktora başvuranların birçoğu da ilgili branş hekimine gidilmemesi nedeni ile yanlış tanı alır ve hastalığın kronikleşmesi kaçınılmaz olur. Primer baş ağrılarını 4 grupta sıralayabiliriz.

1-Auralı-Aurasız Migren

2-Gerilim Tipi Baş Ağrıları

3-Küme baş ağrısı ve diğer Trigeminal otonomik baş ağrıları

4-Seyrek görülen diğer primer baş ağrıları

Migren: Tanısı daima hastadan alınan bilgiye göre konur. Röntgen ve labauratuar tetkiklerinde herhangi bir sonuç elde edilemez. Onun için hasta çok dikkatli dinlenilmeli ve tanı ona göre konulmalıdır.Migrenli hastalardan tomografi ve MRG istenilmesi anlamsızdır. Hastanın daha çok endişesini arttırır.

Auralı Migren: Tüm migrenlerin %10 ‘unu oluşturu, onun için ender görülür. Aura denilen şey ağrı başlamadan yaklaşık 15-20 dk önce ortaya çıkar. ( zikzaklı görmeler,görme alanında boşluklar,bazen konuşma bozukluğu,ışık çakmaları.) Arkasından genellikle tek taraflı zonklayıcı ışık, güneş, ses duyarlılığında artma yapan ve sürekli bulantı çoğu kere kusmanın eşlik ettiği tipik bir ağrıdır.

Migren ağrıları olan şahısların ebeveynleri de araştırılacak olursa birçoğunda da benzer ağrıların olduğu görülür. Bu ağrılar eğer tedavi edilmezse kronikleşir, insanın günlük yaşantısını bozar.

Migren hastalarının üzerinde durmaları gereken en önemli şey tedavilerine erken başlamak ve ağrıyı başlatan nedenleri ortadan kaldırmaktır. Bunları şöyle özetleyebiliriz:

- Parlak ışıklar, korku, heyecan ,hava değişikliği, yüksek irtifa, lodos.

- Uykusuzluk, bazen aşırı uyku ve çoğu kere uyku düzeninde bozulma.

- Sıcakta yapılan aşırı fizik egzersizleri, yorgunluk, stres, gerginlik, kaygı ve korkular.

- Doğum kontrol hapları,  bazı kalp ilaçları,  alerji ilaçları,  bazı tansiyon ilaçları ve östrojen ilaçları.

- Alkollü içecekler, tatlandırıcılar, çikolata, narenciye, bekletilmiş peynir, öğün atlama ve açlık halidir.

Gerilim Tipi Baş Ağrıları: Tüm baş ağrılarının %35-%78’ini oluşturur. En sık rastlanan baş ağrısı tipidir. Genellikle başın iki tarafını kaplar, basınç veya sıkışma şeklinde olup hafif ve orta şiddetlidir.1 günden 1 haftaya kadar devam edebilir. Fiziksel aktivite ile artış olmaz ve ağrıyla birlikte bulantı kusma, ışık ve ses duyarlılığı görülmez. Sıkıntı, stres, gerginlik, huzursuzluk, uykusuzluk gibi ruhsal nedenlerle ortaya çıkar veya artış gösterir.

Başta sorduğumuz soruyu şimdi cevaplayalım: Eğer başınız ağrıyorsa bunu ciddiye alın ve bir uzman ekime muayene olarak tedavinizi başlatın. Unutmayın ki ihmalkarlık ya da duyarsızlık ileride pişman olabileceğiniz ciddi bir hastalığın başlangıcı olabilir.

Uzm. Dr. Osman ŞAHİN
Özel Sada Hastanesi Nöroloji Uzmanı