Guatr kansere dönüşür mü ? Kısırlık yapar mı ? Karalahana guatra yol açar mı? Guatrın belirtileri nelerdir ? Guatr nasıl önlenir ? işte,nedenlerinden tedavisine guatr hakkında en çok merak edilenler…

1- Tiroid bezi nerededir ?

Tiroid bezi boynumuzun ön tarafında bulunan bir organdır.15-20 gr ağırlığında ve bir ceviz büyüklüğündedir.Boynun ön tarafında cildin altında bulunur ve kelebek şeklindedir.Kelebeğin kanatları sağ ve sol lob olarak adlandırılır.Her lob 4 santim uzunluğunda,1-2santim enindedir.Tiroid bezi aden elması denen nefes borusu çıkıntısının (gırtlak) tam arakasındadır ve yutkunmakla aşağı yukarı hareket eder.Doktorlar muayene sırasında bu nedenle hastadan yutkunmasını ister.

2- Tiroid bezinin görevleri nedir ?

Tiroid bezinin görevi tiroid hormonlarını üretmek ,depolamak,gerektiğinde kana vermek ve böylece metabolizmamızı ayarlamaktır.Tiroid bezi gıda ve suyla alınan iyot minareleriyle tiroid hormonları yapar.su ve gıdalarla alınan iyot bağırsaklardan kana geçtikten sonra boynumuzdan bulunan tiroid bezine gelir ve tiroid hormonlarının üretilmesinde kullanılır .Tiroid hormonlarının üretilmesinde kullanılır.Tiroid hormonlarının vücudumuzda etkilemediği organ veya hücre yok gibidir.Kalp hızı,kan kolesterol düzeyi,vücut ağırlığı,kasların güçlü olması,adet düzeni,cilt ve tırnaklar,kemikler,seks organları,beyin ve psikolojik durum tiroid hormonlarından etkilenir.

3- Tiroid bezinden hangi hormonlar salgılanır ?

2 tür tiroid hormonu salgılanır.bunlardan daha fazla salgılananı T4 (yüzde 80),daha az salgılananı (yüzde 20 ) ise T3 hormonudur.Hücrelere giren ve etkili olan hormon T3 hormonudur;T4 hücreye girmez.bu nedenle T4 hormonu vücudumuzda özellikle karaciğerde ve diğer organlarımızda T3 hormonuna dönüşür.Bu dönüşümün bozulması durumunda T3 yeterince oluşamaz ve tiroid hormonları etkisini gösteremez.

4- Guatr nedir ?

Tiroid bezinin herhangi bir nedenle büyümesine guatr diyoruz.

5- Kaç tür guatr vardır ?

3 şekilde olabilir:

* Basit guatr :Tiroid hormonları normaldir.Bez içinde nodül yoktur.Tiroid bezinde büyüme vardır.bu nedenle buna basit guatr adı verilir.

* Nodüler guatr :Tiroid bezi büyür ancak bez içinde nodül dediğimiz nohut veya leblebi büyüklüğünde yumrular vardır.Nodüler guatrda tiroid  hormonları normal veya artmış olabilir.

*  Dalan guatr (Torasik veya plonjan Guatr) :Tiroid bezinin ğöğüs kafesi içine girmesi veya dalmasıdır.

6- Guatr nedenleri nelerdir ?

* İyot yetmezliği

* Selenyum yetmezliği

* Genetik eğilim veya ailede guatr olması

* Tiroid bezinin iltihabı hastalıkları (Hashimoto veya tiroidler)

* Psiyatrik hastaların kullandığı lityum ilacı

* Soya yağı veya fasulyesi fazla yemek (iyot yetmezliği ile beraber)

* Tiroid hormon oluşumundaki genetik bozukluklar

* Sigara içmek

* Demir yetmezliğine bağlı kansızlık

* Gebelik (iyot yetmezliği olan bölgelerde)

* beyinde bulunan hipofiz bezinden aşırı TSH hormonu salgılanması

7- Basir guatr nodüler guatra dönüşebilir mi ?

Evet.İyot yetmezliği dünyada en sık guatr nedenidir.İyot yetmezliği nedeniyle oluşan guatr ilk yıllarda düz bir büyüme şeklindedir; yani içinde nodül yoktur.Çocukluk ve ergenlik döneminde guatrda nodül pek bulunmaz.Ancak tedavi edilmez ve iyot eksikliği devam ederse ileri yaşlarda guatr hem büyür hem de içinde nodüller oluşur.Bu nodüüler ileride aşırı hormon salgılama özelliğikazanarak hipertiroidi dediğimiz kanda tiroid  hormonlarının aşırı çalışmasına neden olabilir.

8- Guatr sık görülür mü ?

Guatr kadınlarda erkeklerden 4-5 kat daha fazla görülür.Türkiye’de guatr sıklığı bölgelere göre değişmekle birlikte yüzde 5-56 arasında görülüyor.İyot yetmezliği olan bölgelerde guatr daha fazladır.Özellikle dağlık bölgelerde toprakta iyot az olduğundan guatr daha fazla görülür.

9- Karalahana guatr yapar mı ?

Hayır.Karalahana yenmesiyle guatr oluşumu arasında bir ilişkisi yok.Ama selenyum yetmezliği ülkemizde önemli bir problem.Yaptığımız bir çalışmada guatrlı kişilerde selenyum düzeyinin düşük olduğunu saptadık.Suda bulunan perklorat ve kadmiyum fazlalığı da guatra neden olabiliyor.Pillerle bulaşmış sularda kadmiyum yüksektir ve guatr ortaya çıkar.Demir eksikliği olan kişilerde de guatr sıklığında artış vardır.

10-Gebelikte guatr oluşabilir mi ?

Gebelikte ve menapoz döneminde de tiroid büyüklüğü artar v guatr oluşabilir.İyot yetmezliği fazla olan kadınlarda gebe kalma ve çocuk doğurma sıklığı azalır.İyot yetmezliği üremeyi engelleyebilir.Bu nedenle çocuğu olmayan kadınlarda iyot yetmezliği olup olmadığı araştırılmalı.

11- Guatrın belirtileri neler ?

Guatrlı hastaların çoğunda herhangi bir şikayet olmaz.Guatr çok büyük olursa nefes borusu ve yemek borusuna baskı yaparak öksürük ve nefes darlığı gibi şikayetler yapabilir.İyot yetmezliği aşırıysa tiroid bezi yetmezliği yani tiroid hormon salgılanmasında azlık (hipotiroidi) ve ona bağlı şikayetler olabilir.

12- Nasıl teşhis edilir ?

Guatrı olan bir kişide serbest T3, serbest T4, TSH,anti-TPO antikor ve tiroid ultrasonu tetkitleri yapılır.İdrar iyoduna bakılarak iyot yetmezliği olup olmadığı anlaşılır.ayrıca kanda selenyum düzeyi ölçülerek eksiklik olup olmadığı anlaşılır.

13- Nasıl tedavi edilir ?

Basit guatrlı bir hastada iyot yetmezliği varsa iyotlu tuz verilir ve tiroid hormonu ilaçlarıyla tedavisi yapılır.Doktor,bu ilaçların dozunu yaşa ve diğer hastalıkların olup olmadığına göre ayarlar.bu ilaçların dozunu önerilen dozda almak çok önemlidir.fazla alınırsa zararı olabilir.Guatırlı kişilerde selenyum eksikliği varsa selenyum verilir.plonjon guatr dediğimiz göğüs kafesine doğru girmiş guatlarda hormonlar normalse ameliyat yapalır.

Nodüler guatr nedir ?

Tiroid bezinin içinde leblebi,bazen ceviz veya portakal büyüklüğünde olabilen anormal doku büyümelerine nodül adı verilir.Nodüllerle birlikte çoğu zaman tiroid bezi de büyüdüğünden bu hastalığa nodüler guatr da denir.Bir nodülün hasta ve doktor açısından önemi nodülde kanser olup olmadığından öğrenilmesidir.İkinci önemli nokta ise nodülün aşırı hormon salgılama özelliği olup olmadığının ortaya konmasıdır.

Nodüler sık görülen bir sorun mu ?

Neredeyse her 2kişiden 1’nde nodül var.Ancak kişilerin çoğu bundan habersiz.

Kimlerde nodül sık görülür ?

Nodül sıklığı yaşla birlikte artar ve kadınlarda erkeklere göre 4 kat daha fazla bulunur.gebelikte tiroid nodülü çapında artma ve yeni nodül oluşumu sıklığında artış olur.

Her nodül ameliyat gerektirir mi ?

Nodüler guatrı olan her hastanın ameliyat sonrası birkaç yıl içinde yüzde 20-30 hastada tekrar nodül gelişir.Bu nedenle ameliyat edilmesi gereken nodüller kanser şüphesi olan nodüllerdir.Bir nodülde kanser olup olmadığı ancak nodüle iğne batırılarak yapılan biyopsiyle anlaşılır.Biyopside kanser yoksa özellikle küçük nodüller için (çapı 2.5 santimden küçük) ameliyat gereksizdir.Ameliyat,ancak biyopside kanser çıkarsa ,kanser yönünden şüphe varsa veya nodül çok büyükse (3 santim ve üzeri) düşünülür.İğne biyopsisinin devreye girmesiyle artık lüzumsuz yere ameliyat olma dönemi kapandı.Bu nedenle bütün nodüllerde (sıcak ve soğuk olması fark etmez) biyopsi yapılması gerekir.Nodül küçükse biyopsi ultrason altında yapılır.nodül iyi huylu çıkarsa hasta lüzumsuz yere ameliyat olmaz.Nodül iyi huylu çıktığı halde gittikçe büyüyorsa veya etrafındaki dokulara baskı belirtileri varsa bu nodüllerde ameliyat gerekebilir.Nodül saptanan hastaların  ilk önce endokrinoloji uzmanına başvurmaları ve bu uzmanların önerisi doğrultusunda tedavilerini  yaptırmalarını gerekir.

Her nodül kanser riski taşır mı ?

Bazı hastalarda tek nodül, bazı hastalarda da birden fazla nodül bulunur.Elle yapılan muayenede tek nodül olan hastalarda tiroid ultrasonu yapıldığında daha küçük ilave nodüller saptanabilir.Tiroid bezinde tek nodül de olsa çok nodül de olsa tüm nodüllerde yüzde 5 oranında kanser riski var.(yüzde 0.23).Soğuk nodüllerde kanser riski fazladır.

Kanser şüphesi olan nodüllerin özellikleri neler ?

* Tek,sert ve yumuşak dokulara yapışmış (hareket etmeyen) nodül

* Nodülün hızlı büyümesi (özellikle ilaç tedavisi alırken)

* Nefes darlığı ve ses kalınlaşması olması

* Ses tellerinin felci ve ses kısıklığı

* Çocukta nodül olması,erkekte nodül olması

* 20 yaştan önce veya 60 yaşından sonra nodül ortaya çıkması

* Biyopsinin patolojik incelemesinde kanser şüphesi olması

* Çapı 2 santimden büyük sert nodül

* Çapı 4 santim olan kist

* Sintigrafide soğuk nodül olması

* Önceden baş ve boyuna radyoterapi yapılması

* Boynunda lenf bezi şişliğinin olması

* Levotiroksin ilacı kullanırken nodülün büyümesi

* Ailede tiroid kanseri olması

İyi huylu olduğu düşünülen nodüllerin özellikleri neler ?

* Ailede iyi huylu nodül veya guatr olması

* Tiroid bezinde çapları 1 santimden küçük olan birden fazla nodül bulunması

* Nodülün aynı büyüklükte durması

* Nodülün basit kist ve sıcak nodül olması

* İlaç tedavisiyle (levotiroksin) nodülün küçülmesi

* Ailede Graves  veya Hashimoto hastalığı olması

* Yumuşak,düz ve hareketli nodül

* Kanda tiroid hormanlarının az veya çok olması

* Ultrason ile rastgele saptanan çapı 1 santimden küçük nodüller

* Gebelikte ortaya çıkan nodül

* Yumuşak nodüller

* Nodülü olan hastada Hashimoto tipi tiriod iltihabı olması

Triod nodülünün belirtileri neler ?

Nodüllerin çoğu hiçbir belirti vermez ve şikayet yapmaz.Genellikle başka bir sebeple doktora gidildiğinde tesadüfen saptanır.Nadiren yemede zorluk,nefes darlığı,ses kalınlaşması,çatallaşması,boyunda ağrı yapar.Bazen akciğer ve beyin tomografileri sırasında veya boyundaki damarların incelemesi sırasında da tesadüfen nodül olduğu fark edilir.

İyi huylu nodül kansere dönüşebilir mi ?

Pek dönüşmez.Nodüller başlangıçta iyi huylu veya kanser olarak oluşurlar.Ancak ilaç tedavisine rağmen nodül hızla büyürse ve lenf bezlerinde şişlik olursa kanserden şüphelenilir tekrar biyopsi yapılır.

Nodüller  nasıl tedavi edilir ?

Eğer sıcak nodül değilse,THS hormonu çok düşük değilse ve tek nodülse sentetik T4 ilacı ( levotiroksin) ile tedavi yaparız.Bu ilaç tedavisiyle çapı küçük olan nodüllerde ,Hasmimoto hastalığıyla birlikte bulunan nodüülerde ve yeni oluşmuş nodüllerde iyi cevap alıyoruz.Ancak sertleşmiş,çapı 2.5 santimden büyük ve kistik nodüllerde en iyi seçenek ameliyattır.

Sıcak nodüüler nasıl tedavi edilir ?

Çok az kanser riski taşısalar da sıcak nodüllere de mutlaka biyopsi yapılmalı .Sıcak bir nodül 2.5 -3 santimden küçük ve tiroid hormonları normalse herhangi bir ilaç veya tedavi yapılmadan hasta belirli aralıklarla takip edilir.Takip sırasında hormonlar yükselirse radyoaktif iyot tedavisi yapılır veya ilaçlarla hormonlar normal hale getirilip ameliyat edilir.Sıcak nodüllerin yüzde 20-30unda özelliklede çapı 2.5-3 santimden büyük olanlarda,ileride aşırı tiroid hormon sağlanması ( hipertiriodi ) gelişme ihtimali yüksek.Bu nedenle çapı 2.5 santim den büyük sıcak nodüller aşırı hormon salgılamasa bile radyoaktif iyot tedavisi ve ameliyetla tedavi edilmeli .Sıcak nodüllerde tiriod hormon ilacı (levotiroksin) ile tedavi yapılamaz.Sıcak nodülü olan bir kişi yaşlıysa veya hastada kalp hastalığı varsa hormonları normal olsa bile radyoaktif iyot tedavisi yapılır.Çünkü sıcak nodül herhangi bir anda aşırı tiroid hormonu salgılamaya başlayarak kalp hastalığını kötüleştirebilir.